Iedereen die toneel of scenario’s schrijft, kent het. Je hebt een scène geschreven, waar je erg tevreden over bent. Je trekt een fles open om het te vieren en je krijgt visioenen over open doekjes, staande ovaties en lovende recensies. Je hebt de smaak te pakken en je schrijft door, totdat je voelt dat er iets is met die scène. Je leest hem nog eens door en zegt hardop tegen jezelf: 'hij is gevoelig, leuk, op momenten hilarisch en tegen het slot ook nog tragisch'. Dus je weet niet waar je zelf nu een probleem van maakt. Je trekt nog een fles open om het gevoel weg te spoelen en daar word je de volgende ochtend voor gestraft. Bij de derde pot koffie lees je de scène nogmaals, dit keer in het naakte ochtendlicht. En nu kun je er niet meer omheen. Hij valt uit de toon in het grotere geheel. Sterker nog: hij is vals, geforceerd, bedacht, niet leuk en op momenten ronduit vervelend. Het enige tragische eraan is dat jij hem hebt geschreven. Godzijdank heb je hem nog aan niemand laten lezen.
Met bonzend hoofd zie je de waarheid onder ogen: je moet afscheid nemen van dit kindje. Amerikanen hebben daar een pakkende kreet voor: kill your darlings.
Bij de scriptschool Amsterdam volg ik een ‘scriptlab’. Daarin schrijf ik aan een eigen stuk onder begeleiding van een gerenommeerde toneelauteur. In één op één sessies geeft ze commentaar op mijn werk, komt ze met ideeën en helpt me om beter te worden, o.a. door te wijzen op de zwakheden in mijn stuk. Vanochtend was dat de scène waar ik mijn stuk mee was begonnen. Die paste niet meer, voelde raar, viel uit de toon, dus… Ze hoefde het niet eens te zeggen. Ik liep al naar de shredder…
Nee, ik gooi ze nooit weg, deze darlings.
Ik bewaar ze in een zwart kistje, ingelegd met rood fluweel. (je houdt van drama of niet). Diep in mijn hart heb ik de hoop dat ze één dag zullen herrijzen en alsnog op hun plek vallen in een stuk dat het publiek laat juichen.
Een ander idee is om deze vroeg gestorven scènes achter elkaar te zetten in een soort van revue. En dat te presenteren als een baanbrekend, absurdistisch stuk. Het fragmentarische weerspiegelt de tijdgeest, staat in het begeleidende persbericht.
Goed idee of typisch een geval van ‘kill your darlings’?
Dat moet natuurlijk de titel zijn van dit stuk.